Novi M Motorsport ram za BMW M 1000 RR: treća generacija trkačke tehnologije stiže na ulicu

M Motorsport ram, treća generacija aluminijumske konstrukcije za BMW M 1000 RR, od modela godišta 2027. postaje serijska oprema na celoj liniji. Razvijen uz digitalni dizajn, simulacije i iskustvo fabričkog trkačkog programa, proizvođač ga opisuje kao direktan prenos rešenja sa staze na ulicu: precizniji osećaj pri skretanju, jasnija povratna informacija i stabilniji kontakt gume u zavoju.

Šta se tačno menja na ramu

Novi ram čine četiri tankozidna aluminijumska livena dela: glava upravljača, levi bočni segment, desni bočni segment i zadnji deo. Svi nastaju postupkom livenja pod niskim pritiskom, a zidovi su u pojedinim zonama tanji i do 30 odsto u odnosu na prethodnu generaciju rama. Tanji zid pritom ne znači slabiju konstrukciju, nego ciljano podešenu krutost: inženjeri biraju tačno gde će ram popustiti pod opterećenjem, a gde mora da ostane kruto. Podela na četiri odvojena livena dela, umesto jednog komada, proizvođaču omogućava da svaki segment posebno podesi po debljini zida i obliku, zavisno od toga kakvo opterećenje taj deo rama nosi u vožnji.

Pri nagibu u zavoju, ram se bočno savija u unapred definisanoj meri i time dopunjuje rad ovesa u apsorbovanju neravnina sa kolovoza. Uzdužno, prema navodima proizvođača, konstrukcija zadržava visoku krutost kako bi sile kočenja i ubrzanja stizale do gume bez gubitka preciznosti. Krajnji rezultat, tvrdi BMW, jeste predvidljivije ponašanje motocikla u zahtevnim situacijama i konzistentniji kontakt gume sa podlogom, naročito pri brzoj vožnji na stazi.

Ušteda na masi od oko 1,3 kilograma deluje skromno izraženo u brojci, ali na superbajku ove kategorije svaki gram skinut sa rama, centralnog nosivog elementa cele konstrukcije, utiče i na raspodelu mase i na osećaj pri promeni pravca iz jedne strane u drugu.

Proizvodnja u tri grada, od simulacije do zavarivanja

Razvoj rama je podeljen na tri lokacije unutar BMW sistema. U Minhenu nastaje digitalni dizajn, rade se simulacije i sprovode testiranja pre nego što bilo koje rešenje uđe u proizvodnju. U Landshutu se potom liju četiri aluminijumska dela postupkom livenja pod niskim pritiskom, uz takozvanu simulaciju jezgrovanja: digitalno mapiranje ponašanja mešavine peska i vazduha, gustine pakovanja i očvršćavanja jezgra, sprovedeno još pre izrade alata za livenje.

Treća stanica je Berlin, gde se četiri livena dela pozicioniraju i spajaju TIG zavarivanjem. Nakon zavarivanja sledi katodno elektroforetsko premazivanje radi zaštite od korozije, a zatim završno glodanje kojim se funkcionalne površine i mesta za ugradnju dovode na konačne dimenzije. Kvalitet se proverava rendgenskim snimanjem i koordinatnim merenjem, uobičajenom praksom kod delova koji moraju da izdrže opterećenja blizu granice izdržljivosti materijala. Ovakva kontrola je neophodna jer i najmanja greška u livenom delu, nevidljiva golim okom, pod opterećenjem na stazi može da preraste u pukotinu. Zato se svaki ram proverava pojedinačno, a ne samo na uzorku iz serije.

Grad	Uloga u nastanku rama
Minhen	Razvoj, digitalni dizajn, simulacije i testiranja
Landshut	Livenje četiri aluminijumska dela postupkom livenja pod niskim pritiskom
Berlin	TIG zavarivanje, katodno premazivanje, završno glodanje i kontrola kvaliteta

Zašto je fleksibilnost rama uopšte bitna

Decenijama se krutost rama posmatrala kao vrlina bez gornje granice, što kruće to navodno bolje. Iskustvo iz trkačkih programa je to shvatanje odavno promenilo. Potpuno kruta konstrukcija prenosi svaku sitnu neravninu sa asfalta direktno u ruke i noge vozača, a gumi oduzima deo kontakta sa podlogom baš u trenutku kada je najpotrebniji, pri punom nagibu i na granici prijanjanja.

Zato savremeni trkački ramovi, a sada i serijski M Motorsport ram, rade na principu ciljane fleksibilnosti: u pravcu u kom je popuštanje korisno, bočno pri nagibu, konstrukcija se savija u kontrolisanoj meri, dok u pravcu u kom popuštanje šteti preciznosti, uzdužno pri kočenju i ubrzanju, ostaje kruta. Taj balans se danas podešava softverski i proverava simulacijom pre nego što se iseče prvi komad aluminijuma, što skraćuje broj fizičkih prototipova i ubrzava razvoj. Pomak ka ciljanoj fleksibilnosti prati širi tok u razvoju motocikala poslednjih godina, u kom se čitava mašina, od rama preko zadnje vilice do sistema ovesa, posmatra kao jedan povezan sklop, a ne kao zbir nezavisnih delova koji se podešavaju odvojeno jedan od drugog.

Za vozača to u praksi znači jasniji signal iz prednjeg točka pri ulasku u zavoj i veće poverenje u motocikl kada se vožnja gura blizu granice, bilo na stazi, bilo na brzoj planinskoj deonici.

Novi M Motorsport ram spaja doslednu laku konstrukciju sa precizno podešenom krutošću i fleksibilnošću. To je osnova za precizno ponašanje šasije i maksimalno prijanjanje. Od digitalnog dizajna i testiranja do serijske proizvodnje, znanje naših lokacija u Minhenu, Landshutu i Berlinu je potpuno povezano. Naši fabrički timovi od toga imaju jednaku korist kao i BMW Motorrad kupovni trkački timovi širom sveta.

Sven Blusch, šef BMW Motorrad Motorsport-a, saopštenje BMW Grupe

Veza sa trkačkim programom

BMW M 1000 RR je od početka zamišljen kao homologacioni model, motocikl kojim fabrika ispunjava pravila proizvodnih trkačkih serija i koji potom prodaje u suštinski istoj osnovi kupcima na tržištu. Upravo zahvaljujući toj osnovi, fabrički tim BMW Motorrada nastupa u svetskom šampionatu Superbike, poznatom pod skraćenicom WSBK, gde pravila zahtevaju da serijski motocikl i trkačka verzija dele istu osnovnu konstrukciju, uključujući i ram. Zato promene na ramu ne idu prvo na seriju, nego prolaze kroz fabrički i kupovni trkački program, gde se rešenje izlaže realnom opterećenju cele sezone pre nego što dobije odobrenje za masovnu proizvodnju.

Prema saopštenju, ram predstavlja centralni element i za fabričke timove i za kupovne trkačke ekipe širom sveta, što znači da se ista osnovna konstrukcija vozi i na stazama svetskog ranga i na amaterskim trkačkim vikendima. Za BMW je to i praktično rešenje, jedan razvojni trag umesto paralelnih verzija za stazu i za put, uz deljenje troškova razvoja na veći broj programa i timova.

Šta ovo znači za vozače u Srbiji i regionu

Na tržištu Srbije i regiona M 1000 RR nikada nije bio masovan model. Pre je reč o maloserijskom i skupljem motociklu koji se uglavnom naručuje preko ovlašćenih BMW Motorrad partnera i najčešće završava na stazi ili kao kolekcionarski primerak u garaži entuzijasta. Promena rama tu sliku ne menja, ali potvrđuje da proizvođač nastavlja da ulaže u ovaj model i da ga ne gura u drugi plan u korist novijih platformi.

Zvanično saopštenje ne pominje cenu niti izmenu cenovnika za model godišta 2027, što je uobičajeno za tehnička saopštenja objavljena pre zvanične premijere modela na sajmovima ili kod dilera. Zainteresovani kupci u regionu realne informacije o ceni i rokovima isporuke po pravilu dobijaju direktno kod ovlašćenog BMW Motorrad partnera, pošto se konačni cenovnici usklađuju sa lokalnim porezima i taksama tek neposredno pred isporuku.

Za vlasnike postojećih primeraka M 1000 RR iz ranijih godišta saopštenje ne najavljuje mogućnost naknadne ugradnje novog rama kao servisnog unapređenja. Prema dostupnom tekstu, reč je o izmeni koja važi za fabrički nove motocikle od navedenog modela godišta nadalje.

U regionu se ovakav motocikl najčešće viđa na trkačkim danima na Automotodromu Grobnik u Hrvatskoj i na poligonu Pannonia Ring u Mađarskoj, dve destinacije kojima vozači iz Srbije redovno putuju jer zatvorena staza homologovana za ovu namenu u zemlji i dalje ne postoji.

Najčešća pitanja

Koliko je novi M Motorsport ram lakši od prethodne generacije?

Prema zvaničnom saopštenju BMW Grupe, treća generacija M Motorsport rama je oko 1,3 kilograma lakša od prethodne verzije, uz smanjenje debljine zidova livenih delova i do 30 odsto.

Kada novi ram stiže na BMW M 1000 RR?

Novi M Motorsport ram postaje serijska oprema od modela godišta 2027, prema najavi proizvođača, bez dodatnih detalja o tačnom datumu početka isporuka po pojedinačnim tržištima.

Gde se proizvodi novi ram?

Razvoj, digitalni dizajn i testiranja obavljaju se u Minhenu, livenje četiri aluminijumska dela u Landshutu, a zavarivanje, premazivanje i završna obrada u Berlinu, prema podacima iz saopštenja proizvođača.

Da li se novi ram može naknadno ugraditi na stariji M 1000 RR?

Saopštenje to ne pominje. Prema dostupnom tekstu, novi ram dolazi kao serijska oprema na fabrički nove motocikle od modela godišta 2027, bez najave programa naknadne ugradnje za ranije primerke.